الگوی تربیتی مواجهه با تهاجم فرهنگی با تکیه برآموزه‌های علوی؛ ازمصونیت‌بخشی تا کنشگری تمدنی
نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
دانش آموخته دکتری فقه تربیتی جامعه المصطفی
چکیده
این پژوهش در پی استخراج یک الگوی راهبردی جامع از منظومه فکری امیرالمؤمنین علی (علیه‌السلام) جهت رویارویی با چالش معاصر «تهاجم فرهنگی» یا «جنگ نرم» است. پیش‌فرض بنیادین مقاله حاضر بر این استوار است که نهج‌البلاغه صرفاً یک سند تاریخی یا اخلاقی نیست، بلکه منشوری راهبردی و نقشه‌راهی همه‌جانبه برای مواجهه با تهاجم‌های پیچیده هویتی و فکری در دنیای معاصر به شمار می‌رود.
در این پژوهش، نخست مفاهیم بنیادینی چون فرهنگ، تمدن، تهاجم فرهنگی و جنگ نرم تبیین گردیده و سپس چهار مؤلفه کلیدی جنگ نرم—شامل: ۱) ماهیت نامرئی و پنهان، ۲) ماهیت تدریجی، ۳) نشانه رفتن هویت، و ۴) بهره‌گیری از ابزارهای جذاب—مورد واکاوی قرار گرفته و این حقیقت مبرهن شده است که امام علی (ع) چهارده قرن پیش در بیانات خویش به ظرافتِ این ابعاد پرداخته‌اند. بخش اصلی تحقیق به راهبردهای علوی در دو سطح اختصاص یافته است: راهبرد دفاعی (استحکام جبهه داخلی از رهگذر بصیرت، تقوا، ساده‌زیستی و انسجام اجتماعی) و راهبرد اقدامی/پیش‌دستانه (جهاد تبیین، افشای چهره باطل و ارائه الگوی برتر تمدنی و فرهنگی به‌منظور هجمه به بنیان‌های فکری دشمن). یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که راهبرد علوی، جامعه اسلامی را از موضع انفعال خارج ساخته و به کنشگری پویا و تمدن‌ساز بدل می‌سازد که پایه‌گذار ثبات فرهنگی جوامع اسلامی خواهد بود.
در این پژوهش، نخست مفاهیم بنیادینی چون فرهنگ، تمدن، تهاجم فرهنگی و جنگ نرم تبیین گردیده و سپس چهار مؤلفه کلیدی جنگ نرم—شامل: ۱) ماهیت نامرئی و پنهان، ۲) ماهیت تدریجی، ۳) نشانه رفتن هویت، و ۴) بهره‌گیری از ابزارهای جذاب—مورد واکاوی قرار گرفته و این حقیقت مبرهن شده است که امام علی (ع) چهارده قرن پیش در بیانات خویش به ظرافتِ این ابعاد پرداخته‌اند. بخش اصلی تحقیق به راهبردهای علوی در دو سطح اختصاص یافته است: راهبرد دفاعی (استحکام جبهه داخلی از رهگذر بصیرت، تقوا، ساده‌زیستی و انسجام اجتماعی) و راهبرد اقدامی/پیش‌دستانه (جهاد تبیین، افشای چهره باطل و ارائه الگوی برتر تمدنی و فرهنگی به‌منظور هجمه به بنیان‌های فکری دشمن). یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که راهبرد علوی، جامعه اسلامی را از موضع انفعال خارج ساخته و به کنشگری پویا و تمدن‌ساز بدل می‌سازد که پایه‌گذار ثبات فرهنگی جوامع اسلامی خواهد بود.
کلیدواژه‌ها
)